Siedziby sądów kojarzą się zazwyczaj z miastami powiatowymi i dziś trudno sobie wyobrazić, że ponad 100 lat temu często mieściły się w niedużych wsiach. Tak było w Babinie (obecnie gmina Przyłęk).
Za czasów carskich najniższym szczeblem sądownictwa były sądy gminne. W naszym regionie funkcjonowały m.in. w Zwoleniu, Gniewoszowie i Mszadli – w tej ostatniej sąd obejmował działaniem gminę Oblasy, Grabów nad Wisłą oraz Górę Jaroszyn (dzisiejszą Górę Puławską). W 1902 roku swoją kandydaturę na sędziego Sądu Gminnego 3-go Okręgu powiatu kozienickiego w Mszadli zgłosił Marian Jagmin, świeżo upieczony właściciel majątku Ludwików koło Babina, a w przyszłości bardzo szanowany działacz społeczny i samorządowy. Rok później objął to stanowisko, ale już w 1907 władze carskie odsunęły go od pełnienia obowiązków za wprowadzenie do sądu języka polskiego, co w czasach wzmożonej rusyfikacji było nieakceptowalne.
W czasie I wojny światowej, po wycofaniu się wojsk rosyjskich administrację przejęły okupacyjne władze austriackie. Sąd zorganizowano w Łagowie, ale ponieważ jego siedziba spaliła się Marian Jagmin zaproponował władzom przeniesienie placówki do Babina. Sąd zorganizowano w folwarku babińskim usytuowanym między dzisiejszym skrzyżowaniem polnej drogi idącej z Baryczy z szosą Zwoleń – Przyłęk, a skrzyżowaniem dróg Ruda – Stefanów i Zwoleń – Przyłęk. Sędzią został Jagmin. W pracy pomagali mu trzej ławnicy, reprezentujący każdą z gmin objętych jurysdykcją sądu: Klemens Rodzoch z Łęki k. Góry Puławskiej, Franciszek Deja (prawdopodobnie z Sydołu), Kazimierz Pawlak (prawdopodobnie z Andrzejowa), a także sekretarz Teofil Czyżewski (prawdopodobnie z Mszadli). Sąd funkcjonował niecałe dwa lata, potem przeniesiono go do odbudowanej siedziby w Łagowie, a w 1923 roku połączono z sądem w Zwoleniu.
Marian Jagmin w 1907 roku, późniejszy sędzia w Babinie (fot. archiwum rodzinne)
Fragment XIX – wiecznego planu przedstawiający granice Sądu Gminnego 3-go Okręgu powiatu kozienickiego (AP Radom).
Lista płac Sądu Pokoju w Babinie w sierpniu 1917 roku (AP Radom).
Przybliżona lokalizacja babińskiego sądu.
